QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI CÁC MẸ NÊN BIẾT

10

Ba tháng đầu của thai kỳ

 

Ba tháng đầu của thai kỳ là một khoảng thời gian tuyệt vời, đầy những thay đổi của cả bạn và em bé. Trong phần này, chúng tôi đề cập đến mọi vấn đề từ sự phát triển của thai trong 3 tháng đầu (hoặc 13 tuần đầu) cho đến những thay đổi ở cơ thể bạn xảy ra cùng lúc đó. Ở những phần sau, bạn sẽ tìm thấy những gì sẽ diễn ra ở lần khám thai đầu tiên và ở những lần sau đó. Chúng tôi cung cấp những thông tin về các xét nghiệm chẩn đoán có thể được thực hiện ở ba tháng đầu và cho bạn biết các lý do sử dụng chúng, cũng như những nguy cơ liên quan. Cuối cùng, chúng tôi giúp bạn biết khi nào bạn cần đi khám bệnh, khi nào bạn nên gọi cho bác sĩ của bạn và khi nào bạn có thể thở sâu và thư giãn. Chúng tôi để cập đến mọi thứ mà bạn và em bé có thể gặp trong 3 tháng đầu ở những trang dưới đây.

Một sự sống mới định hình

Thai kỳ bắt đầu khi trứng và tinh trùng gặp nhau tại ống dẫn trứng. Tại giai đoạn này, trứng và tinh trùng kết hợp với nhau tạo thành hợp tử (một tế bào). Hợp tử phân chia nhiều lần tạo thành phôi. Phôi di chuyển theo ống dẫn trứng vào tử cung. Khi nó đến tử cung, cả bạn và em bé bắt đầu trải qua những thay đổi lớn.

Vào khoảng ngày thứ năm, phôi bám vào lớp niêm mạc giàu mạch máu của tử cung (gọi là hiện tượng làm tổ). Một phần của phôi phát triển tạo thành phôi thai (em bé trong 8 tuần đầu) và phần còn lại phát triển thành nhau thai.

Em bé phát triển bên trong túi ối trong tử cung. Bạn hãy tưởng tượng như là em bé phát triển bên trong một bong bóng (túi ối), nhưng thay vì quả bóng được bơm đầy khí thì là đây là dịch trong (được gọi là dịch ối). Quả bóng được cấu tạo bằng hai lớp màng mỏng gọi là màng đệm và màng ối.

Khi mọi người nói “vỡ túi nước” tức là họ đề cập đến vỡ màng ối. Các màng này lót ở thành trong của tử cung. Em bé bơi trong dịch ối và gắn với nhau bằng dây rốn. Cổ tử cung (là cửa của tử cung) sẽ mở ra (hoặc giãn) khi bạn đang chuyển dạ.

| Nhau thai bắt đầu hình thành rất sớm, ngày sau khi phối làm tổ trong tử cung. Máu mẹ và máu thai nhi tiếp xúc rất gần nhau bên trong nhau thai. Điều này giúp cho sự trao đổi các chất khác nhau (như chất dinh dưỡng, oxygen, và chất thải). Máu mẹ và máu thai nhi tiếp xúc gần nhau nhưng chúng không thật sự trộn lẫn nhau.

Giống như một cái cây, nhau thai tạo thành những nhánh lớn rồi phân chia thành những nhánh nhỏ dần. Những chồi nhỏ nhất của nhau gọi là nhung mao đệm; bên trong đó là những mạch máu nhỏ của thai. Khoảng 3 tuần sau khi thụ thai, các mạch máu này sẽ nối lại với nhau tạo thành hệ thống tuần hoàn của em bé và tim bắt đầu

dập.

Sau tám tuần thai, phôi thai phát triển được xem như là thai. Vào thời điểm này, hầu hết cơ quan và cấu trúc quan trọng đã được hình thành. 32 tuần còn lại cho phép các cấu trúc của thai phát triển và trưởng thành. Mặt khác, bộ não dù cũng được hình thành sớm nhưng vẫn liên tục phát triển trong suốt thời kỳ (và ngay cả trong giai đoạn đầu của thời thơ ấu).

Khi chúng tôi đề cập đến tuần thai, tức là tuần lễ tính từ ngày kinh chót (chứ không phải tính từ ngày thụ thai). Vì vậy vào thời điểm 8 tuần thai, em bé thật sự là 6 tuần tuổi kể từ ngày thụ thai.

Vào cuối tháng thứ hai, tay, chân, ngón tay và ngón chân bắt đầu hình thành. Thật ra, thai đã bắt đầu thực hiện những cử động nhỏ, tự nhiên. Nếu bạn được khám siêu âm trong 3 tháng đầu thai kỳ, bạn có thể nhìn thấy các cử động tự nhiên này trên màn hình. Não lớn rất nhanh, và tai, mắt xuất hiện. Cơ quan sinh dục ngoài cũng hình thành và có thể phân biệt được con trai hay con gái

vào cuối tháng thứ hai mặc dù việc phân biệt giới tính này chưa phát hiện được trên siêu âm.

Vào cuối tháng thứ ba, thai đài khoảng 4 inch (tức 10cm) và cân nặng khoảng 1 ounce (khoảng 28g). Đầu có vẻ lớn và tròn và các mí mắt đóng chặt. Vào thời điểm này, ruột (dính nhẹ vào dây rốn vào tuần lễ thứ 10) nằm bên trong bụng. Móng tay xuất hiện và tóc bắt đầu mọc trên đầu em bé. Thận bắt đầu làm việc trong tháng thứ ba. Thai bắt đầu tạo ra nước tiểu khoảng giữa tuần thứ 2 đến tuần thứ 12. Trên siêu âm bạn có thể thấy nước tiểu bên trong bàng quang nhỏ của thai.

 

 Ba tháng giữa của thai kỳ

 

Tam cá nguyệt thứ hai (tức là 3 tháng nằm trong khoảng từ tuần lễ thứ 13 đến thứ 26) thường là giai đoạn đẹp nhất của thai kỳ. Triệu chứng buồn nôn và mệt mỏi (thường gặp ở 3 tháng đầu) thường đã biến mất và bạn cảm thấy khỏe hơn và thoải mái hơn. Đây là thời gian tuyệt vời vì bạn cảm thấy em bé di động bên trong bạn và cuối cùng bạn bắt đầu lộ ra dáng vẻ có thai rõ ràng. Trong tam cá nguyệt thứ hai, các xét nghiệm máu, xét nghiệm tiền thai, và siêu âm có thể xác nhận em bé khỏe mạnh và phát triển bình thường. Và nhiều phụ nữ nhận thấy rằng cuối cùng họ đã có thể nắm chắc việc sắp có em bé. Thời điểm này cũng là lúc bạn bắt đầu chia sẻ các tin tức tuyệt vời với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.

Trong chương này, chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn một ý niệm rõ ràng về tam cá nguyệt thứ hai của bạn sẽ như thế nào và một số vấn đề bắt đầu bạn chú ý (từ những cử động của em bé đến những thay đổi về da, tóc của bạn, sự vụng về của bạn). Chúng tôi cũng nói cho bạn về siêu đùm, chọc ối, và các xét nghiệm y khoa khác. Cuối cùng, chúng tôi đề cập đến những dấu hiệu về các trục trặc của thai kỳ.

Khám phá sự phát triển của em bé

Em bé của bạn phát triển nhanh chóng trong 3 tháng giữa thai kỳ. Thai dài khoảng 3 inch (8 cm) vào tuần lễ thứ 13. Vào tuần lễ thứ 26, nó dài khoảng 14 inch (35 cm) và cân nặng khoảng 2,25 pound (tức 1,022 kg). Vào khoảng giữa tuần lễ thứ 14 đến 16, các tay chân bắt đầu dài ra và bắt đầu trông giống như tay và chân chúng ta. Sự di chuyển có phối hợp của tay và chân cũng có thể thấy được trên siêu âm. Giữa tuần lễ thứ 18 đến thứ 21, bạn bắt đầu cảm thấy thai cử động, mặc dù chúng không nhất thiết phải xuất hiện đều đặn suốt ngày.

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, đầu em bé lớn so với kích thước cơ thể nhưng vào giai đoạn này khi cơ thể phát triển, đầu em bé trở nên tương xứng hơn với thân mình. Xương trở nên đặc và nhận biết được trên siêu âm. Vào giai đoạn sớm của 3 tháng giữa thai kỳ, thai trong có vẻ giống vật thể lạ nhưng vào tuần lễ thứ 26, nó trông giống con người hơn. Thai cũng thể hiện nhiều hoạt động có thể ghi nhận được. Nó không những di động mà còn hoạt động theo những chu kỳ thức ngủ đều đặn và nó có thể nghe và nuốt. Sự phát triển phổi tăng rõ rệt giữa tuần lễ thứ 20 và 25. Vào tuần lễ thứ 24, tế bào phổi bắt đầu tiết chất sunfactant. Đây là một chất hoá học có khả năng giúp phổi duy tình trạng nở rộng. Giữa tuần lễ thứ 26 đến thứ 28, mắt (trước kia nhắm kín) mở được và lông xuất hiện ở đầu và thân mình. Lớp mỡ hình thành dưới da và hệ thống thần kinh trung ương trưởng thành ngoạn mục.

Vào tuần lễ thứ 23 đến thứ 24, thai được xem là có thể sống được, điều này có nghĩa là nếu nó được sanh ra vào thời điểm này thì nó có khả năng sống được nếu sanh ở một trung tâm có khoa sơ sinh giàu kinh nghiệm trong việc chăm sóc trẻ sanh non. Một trẻ sanh non vào tuần lễ thứ 28 (sớm gần 3 tháng) và được chăm sóc tại khoa săn sóc đặc biệt thì có khả năng sống rất cao.

 

Cử động của thai

Việc nhận biết chắc chắn lần đầu tiên em bé cử động trong cơ thể bạn thì rất khó khăn. Nhiều phụ nữ cảm thấy các cử động nhanh vào khoảng tuần lễ thứ 16 đến tuần lễ thứ 20. Không thể nói mọi phụ nữ đều có thể nói cảm giác đó thật sự là cử động của em bé. Một số cho đó là hơi (sôi bụng) nhưng đa số nghĩ rằng em bé cử động. Vào khoảng tuần lễ thứ 20 và 22, cử động của thai dễ dàng nhận biết hơn nhưng vẫn không phải là chắc chắn . Vào giai đoạn 4 tuần kế tiếp, chúng trở nên đều đặn hơn. Các em bé khác nhau có các kiểu cử động khác nhau. Bạn có thể để ý thấy rằng em bé của bạn có khuynh hướng cử động nhiều hơn vào ban đêm, có lẽ nó muốn tập dượt cho bạn quen với những đêm mất ngủ sau khi nó sanh ra! Hoặc bạn chỉ có thể nhận biết em bé cử động vào ban đêm vì lúc này bạn nằm yên tĩnh hơn. Nếu đây là đứa con thứ hai (hoặc thứ ba, thứ tự…), bạn có thể bắt đầu cảm nhận được cử động của thai sớm hơn hai tuần lễ.

Nếu bạn không cảm thấy em bé cử động gì cả vào tuần lễ thứ 22, bạn hãy báo cho bác sĩ. Có thể Bác sĩ cho bạn đi khám siêu âm (đặc biệt nếu trước khi đó bạn chưa có đi siêu âm) để kiểm tra em bé. Một lý giải thường gặp cho việc không cảm thấy sự cử động của em bé là nhau thai đóng (làm tổ) ở thành trước của tử cung (tức là nhau thai nằm giữa em bé và da bụng của bạn). Nhau thai có vai trò như một tấm đệm và làm chậm thời gian mà bạn lần đầu tiên nhận biết cử động của thai.

Sau tuần lễ thứ 26 đến 28, nếu bạn ngưng cảm thấy em bé cử động nhiều như thường lệ, bạn hãy gọi điện cho bác sĩ. Vào tuần lễ thứ 28, bạn phải cảm thấy em bé cử động ít nhất 6 lần mỗi giờ sau khi bạn ăn tối. Nếu bạn không chắc là em bé có đang cử động bình thường hay không, bạn hãy nằm nghiêng sang trái và đếm các cử động. Nếu em bé cử động ít nhất 6 lần trong 1 giờ thì chắc chắn rằng nó hoàn toàn bình thường. Ngược lại, nếu bạn cảm thấy cử động của em bé ít hơn thông thường, bạn nên gọi điện cho bác sĩ.

 

Ba tháng cuối của thai kỳ

 

Cuối cùng thì bạn cũng sẵn sàng cho 3 tháng cuối của thai kỳ.

Vào thời điểm này, bạn có thể đã quen với cái bụng bầu của mình, triệu chứng ốm nghén vào buổi sáng đã qua đi, bạn bắt đầu mong đợi và thưởng thức cảm giác êm bé cử động và đẹp trong bụng bạn. Trong 3 tháng này, em bé tiếp tục phát triển và bác sĩ tiếp tục theo dõi sức khỏe của bạn và em bé. Bạn cũng phải bắt đầu chuẩn bị cho việc sanh em bé, có nghĩa là chuẩn bị nghỉ làm để tham dự lớp học tiền sản (nói cách khác là tìm hiểu những gì sẽ xảy ra khi chuyên dạ và sanh).

Vào tuần lễ thứ 28, em bé dài khoảng 35 cm và cân nặng khoảng 1135g. Nhưng vào cuối 3 tháng cuối thai kỳ (vào tuần lễ thứ 40), nó dài khoảng 50 cm và nặng khoảng 2700g đến 3600g (đôi khi lớn hơn một chút hoặc nhỏ hơn một chút), Thai dành gần hết 3 tháng cuối cho sự phát triển, tăng thêm lượng mỡ, và tiếp tục phát triển các cơ quan khác đặc biệt là hệ thần kinh trung ương. Tay chân trở nên đầy đặn hơn và da chuyển sang màu hồng xanh và trơn láng. Em bé ít nhạy cảm với nhiễm trùng và tác dụng phụ của thuốc, nhưng một số tác dụng này vẫn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai, Hai tháng cuối thường dành cho việc chuẩn bị cho việc chuyển sang cuộc sống bên ngoài tử cung. Những thay đổi này ít ngoạn mục hơn ở giai đoạn trước nhưng sự trưởng thành và phát triển xảy ra ở giai đoạn này thì rất quan trọng.

Từ tuần lễ thứ 28 đến 34, thai thường ở tư thế đầu quay xuống dưới (còn gọi là ngôi đầu). Bằng cách này, mông và chân (phần 1) thai), em bé có thể có tư thế mông quay xuống dưới (ngôi mông) hoặc nằm ngang tử cung (ngồi ngang). Vào tuần lễ thứ 36, sự phát triển chậm lại và thể tích dịch ối đạt tối đa. Sau thời điểm này, thể tích dịch ối bắt đầu giảm. Trong thực tế, đa số bác sĩ kiểm tra thể tích dịch ối thường quy bằng cách siêu âm hoặc bằng cảm nhận qua thành bụng vào những tuần lễ cuối để chắc chắn là lượng dịch ối vẫn còn bình thường.

Các kiểu phát triển của thai | Tốc độ phát triển của em bé thay đổi tùy theo từng giai đoạn của thai kỳ. Vào tuần lễ thứ 14 đến 15, em bé tăng cân khoảng 5g/ngày, và tuần lễ thứ 32 đến 34, tăng cân 30- 35g/ngày (vào khoảng 230g/tuần).

Sau 36 tuần, tốc độ phát triển của thay chậm đi và vào tuần lễ thứ 41 đến 42 (tại thời điểm này, bạn đã quá ngày dự sanh), tốc độ phát triển là tối thiểu hoặc có thể thai không phát triển hơn nữa.

Một số yếu tố sau đây ảnh hưởng lên sự phát triển của thai:

– Hút thuốc lá. Hút thuốc lá là làm giảm cân nặng của thai vào khoảng 200g.

– Tiểu đường. Bà mẹ bị tiểu đường có thể làm con quá to hoặc quá nhỏ.

– Tiền căn di truyền hoặc tiền căn gia đình. Nói cách khác, vận động viên bóng rổ thường không có con lớn lên trở thành nài cưỡi ngựa đua chuyên nghiệp (nài cưỡi ngựa đua thường có vóc dáng nhỏ bé).

– Nhiễm trùng thai. Một số nhiễm trùng ảnh hưởng đến sự phát triển trong khi một số khác thì không.

– Sử dụng thuốc “cấm”. Thuốc gây nghiện có thể làm chậm sự phát triển của thai. Sự tăng cân của sản phụ. Nếu bạn tăng quá nhiều hoặc quá ít, nó cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của em bé.

– Tiền căn y khoa của mẹ. Một số bệnh lý, như cao huyết áp hoặc lupus, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai.

– Đa thai. Song thai hay tam thai thường có con nhỏ hơn những em bé đơn thai.

– Chức năng của nhau thai. Dòng máu nhau thai chậm có thể làm chậm sự phát triển của em bé.

Bác sĩ quan tâm đến sự phát triển của em bé thường bằng cách đo độ cao tử cung và lưu ý đến sự tăng cân của bạn. Nếu bạn tăng cân quá ít hoặc quá nhiều, nếu bề cao tử cung của bạn bất thường, hoặc nếu trong bệnh sử của bạn có một số vấn đề khiến cho bạn có nguy cơ bị chậm phát triển thai, bác sĩ thường cho bạn đi làm siêu âm để đánh giá chính xác hơn.

 

Sự cử động của thai

 

Thỉnh thoảng vào tam cá nguyệt thứ ba, bạn có thể cảm thấy như là núi lửa bộc phát trong tử cung bạn. Nhìn xuống bụng khi thai đang hoạt động, bạn thấy như có một sinh vật ngoài vũ trụ đang nhảy thể dục nhịp điệu bên trong bụng bạn. Vào cuối thai kỳ, thai có vẻ ít cử động đầm thọc hơn và có nhiều cử động cuộn tròn, lăn lộn hơn. Thời điểm cử động cũng thay đổi, chủ yếu vào những lúc yên tĩnh. Thái đang thích ứng với kiểu trẻ sơ sinh hơn, có giấc ngủ dài hơn và chu kỳ hoạt động dài hơn.

Nhiều phụ nữ có thai nghe nói là cử động thai sẽ giảm dần vào thời điểm gần ngày sanh. Điều này không đúng, kiểu cử động chỉ thay đổi từ đâm thọc mạnh sang cử động cuộn tròn chậm.

Nếu bạn không cảm thấy thai cử động bình thường, bạn hãy báo cho bác sĩ biết. Theo quy luật thông thường thì bạn sẽ cảm thấy thai cử động 6 lần trong một giờ sau khi ăn tối, trong lúc nghỉ ngơi. Bất cứ cử động nào bạn cũng đếm cả. Một số phụ nữ nhận ra rằng họ đi vào giai đoạn cảm thấy thai cử động ít đi, nhưng sau đó cử động thai tăng lên trở lại bình thường. Đây là vấn đề rất thường gặp và không phải là một trục trặc trong thai kỳ. Tuy nhiên, nếu bạn lưu ý thấy thời giảm hoạt động hoặc cảm thấy thai không cử động trong nhiều giờ (cho dù nghỉ ngơi hay ăn uống), bạn nên gọi điện thoại cho bác sĩ ngay lập tức.

 

Cử động thở của thai

 

Thai bắt đầu có cử động thở đều đặn vào tuần lễ thứ 10 trở đi, và các cổ động này trở nên thường xuyên hơn vào 3 tháng cuối thai kỳ. Thai không thở thật sự mà lồng ngực, thành bụng và cơ hoành chỉ di chuyển như đang thở. Các cử động này bạn không cảm nhận được, nhưng chúng tôi có thể quan sát được trên siêu âm và là một dấu hiệu chứng tỏ thái đang tiến triển tốt. Trong 3 tháng cuối, thời gian mà thai dành cho thở gia tăng, nhất là sau bữa ăn.

Thai nấc cụt

Bạn có thể cảm thấy thai cử động nhanh và đều đặn, xuất hiện mỗi vài giây. Các cử động này trong rất giống nấc cụt. Một số phụ nữ cảm thấy thai nấc cụt nhiều lần trong ngày, một số khác thì cảm thấy chúng rất hiếm gặp. Các cử động nấc cụt này vẫn tiếp tục khi em bé sanh ra và hoàn toàn bình thường.